Data: 28. 09. 2026 r.
Opracowała: Sylwia Wolska
Temat: Zdrowie psychiczne dziecka – jak wspierać dobrostan emocjonalny dzieci w wieku przedszkolnym?
Zdrowie dziecka to nie tylko jego prawidłowy rozwój fizyczny, właściwe odżywianie czy
aktywność ruchowa. Równie ważnym elementem jest zdrowie psychiczne, które wpływa na
sposób, w jaki dziecko przeżywa emocje, buduje relacje, radzi sobie z trudnościami oraz
poznaje otaczający je świat. Okres dzieciństwa jest szczególnie ważnym etapem
kształtowania tych umiejętności. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla, że
dzieciństwo i adolescencja są kluczowymi okresami dla rozwoju zdrowia psychicznego,
kompetencji społecznych i emocjonalnych.
Dziecko w wieku przedszkolnym dopiero uczy się rozpoznawać i nazywać swoje emocje.
Radość, złość, smutek, lęk czy frustracja są naturalną częścią jego codziennego
funkcjonowania. Nie zawsze jednak potrafi powiedzieć dorosłemu, co się z nim dzieje.
Dlatego tak ważna jest uważność rodziców i nauczycieli na zmiany w zachowaniu dziecka.
Wycofanie, częsty płacz, rozdrażnienie, trudności w kontaktach z rówieśnikami, problemy
ze snem, nadmierny lęk czy nagła zmiana dotychczasowego sposobu funkcjonowania
mogą być sygnałem, że dziecko potrzebuje większego wsparcia.
Podstawą zdrowia psychicznego dziecka jest poczucie bezpieczeństwa oraz relacja z
ważnymi dla niego dorosłymi. Dziecko potrzebuje wiedzieć, że jest zauważane,
akceptowane i że może zwrócić się do dorosłego ze swoim problemem. Ważne jest również
stawianie jasnych, przewidywalnych granic. Granice nie ograniczają dziecka, lecz
pomagają mu zrozumieć świat i dają poczucie stabilności.
Istotną rolę w kształtowaniu dobrostanu emocjonalnego odgrywa również przedszkole. Jest
ono miejscem, w którym dziecko rozwija umiejętność współpracy, rozwiązywania
konfliktów, czekania na swoją kolej, wyrażania potrzeb oraz funkcjonowania w grupie.
Codzienne sytuacje – wspólna zabawa, rozmowa, wykonywanie zadań czy rozwiązywanie
konfliktów między dziećmi – mogą być okazją do rozwijania kompetencji społecznych i
emocjonalnych.
Wspieranie zdrowia psychicznego nie oznacza oczekiwania, że dziecko będzie zawsze
spokojne, grzeczne i zadowolone. Wręcz przeciwnie – zdrowe emocjonalnie dziecko ma
prawo przeżywać również trudne emocje. Zadaniem dorosłego jest pomóc mu je zrozumieć
i znaleźć bezpieczny sposób ich wyrażania. Zamiast mówić: „Nie płacz” czy „Nie ma się
czego bać”, warto powiedzieć: „Widzę, że jest ci smutno”, „To było dla ciebie trudne” albo
„Spróbujmy razem znaleźć rozwiązanie”.
WHO zwraca uwagę, że wczesne wspieranie zdrowia psychicznego może mieć znaczenie
zarówno dla zapobiegania trudnościom, jak i dla ich wczesnego rozpoznawania. Ważne jest
więc, aby nie bagatelizować sygnałów wysyłanych przez dziecko i w razie potrzeby
korzystać ze wsparcia specjalistów. Poszukiwanie pomocy psychologicznej nie powinno być
traktowane jako oznaka porażki rodzica czy nauczyciela, lecz jako element odpowiedzialnej
troski o dziecko.
Zdrowie psychiczne dziecka jest wspólną odpowiedzialnością rodziny, przedszkola i
specjalistów. Szczególnie ważna jest współpraca pomiędzy rodzicami a nauczycielami –
wymiana informacji, obserwowanie zmian w zachowaniu dziecka i wspólne poszukiwanie
rozwiązań. Dziecko, które doświadcza akceptacji, bezpieczeństwa i zainteresowania ze
strony dorosłych, otrzymuje ważną podstawę do budowania poczucia własnej wartości i
radzenia sobie z wyzwaniami.
Warto pamiętać, że troska o zdrowie psychiczne zaczyna się od codziennych, pozornie
prostych rzeczy: rozmowy, wspólnej zabawy, ruchu, odpoczynku, snu, przewidywalnego
rytmu dnia, kontaktu z bliskimi oraz czasu, w którym dziecko może po prostu być sobą. To
właśnie z takich codziennych doświadczeń buduje się dobrostan psychiczny dziecka.
Bibliografia
1. World Health Organization, Addressing child and adolescent mental health, WHO
Regional Office for Europe, 2026.
2. World Health Organization, Improving early childhood development: WHO Guideline,
Geneva 2020.
3. UNICEF, WHO, Joint Programme on Mental Health and Psychosocial Well-being and
Development of Children and Adolescents – Summary Report, 2025.
4. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Sytuacja
zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania – 2025.
.