Rola książki w wychowaniu przedszkolaka 

W epoce cyfrowej, gdy obraz i ekran coraz częściej zastępują kartki z ilustracjami, książka nadal pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi edukacyjnych i wychowawczych
w przedszkolu. Dzięki niej dzieci zdobywają nie tylko wiedzę, lecz także uczą się empatii, rozwijają wyobraźnię i budują własną tożsamość jako czytelnicy już od najmłodszych lat. 

 

Książka jako okno na świat 

Od pierwszych lat życia kontakt z książką pozwala dziecku poznawać otoczenie – świat przyrody, ludzi, emocji i relacji społecznych. Teksty i ilustracje pełnią rolę mostu między dziecięcą rzeczywistością a światem symboli i wyobraźni. Badaczka Jolanta Marszałek wskazuje, że w wieku przedszkolnym „książka w rękach dziecka zaczyna zajmować coraz więcej miejsca… obok zabawki, staje się towarzyszem zabaw i zajęć”[i]. 

Wzbogacanie mowy, myślenia i wyobraźni

Regularne czytanie i obcowanie z literaturą dziecięcą wspiera rozwój językowy – dzieci poznają nowe słowa, uczą się budować wypowiedzi, myśleć przyczynowo-skutkowo
i tworzyć własne opowieści. I dlatego ważne jest, by przedszkole oferowało różnorodne tytuły i zachęcało do swobodnego przeglądania książek. Jak podkreśla Renata Pietras, literatura dziecięca „jest źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń, ucząc jednocześnie mowy ojczystej”[ii] . 

 

Wartości wychowawcze ukryte w książce 

Książki dla dzieci często zawierają jasne wzorce moralne – dobro i zło, odpowiedzialność, solidarność, przyjaźń. W przedszkolu stanowią bazę do rozmów o emocjach, relacjach
i zasadach współżycia. Dzieci identyfikują się z bohaterami, uczą się rozumieć ich wybory
i konsekwencje. Jak zaznaczono: „baśń wielostronnie oddziałuje na rozwój dziecka… dziecko znajduje w niej wartości”. 

 

Książka jako terapia i wsparcie rozwojowe 

Nie tylko jako źródło wiedzy – książka może pełnić również funkcję terapeutyczną. Dziecko, korzystając z literatury, może zrozumieć własne przeżycia, nauczyć się wyrażania emocji oraz oswoić się z trudnościami. Wskazuje się, że „książki terapeutyczne dają wsparcie, kompensują niezaspokojone potrzeby … stymulują rozwój” . 

 

Praktyczne działania w przedszkolu

– Stworzenie kącika książki – przestrzeni przyjaznej, gdzie dzieci swobodnie sięgają po tytuły.  

– Codzienne chwile głośnego czytania – nauczyciel lub rodzic czyta fragmenty, po czym dzieci mogą opowiadać, ilustracje komentować. 

– Zajęcia „biblioteczka domowa” – dzieci i rodzice zachęcani są do wspólnego czytania
w domu, dzielenia się ulubionymi tytułami. 

– Integracja książki z zabawą – inscenizacje, prace plastyczne, teatrzyk na podstawie książki. 

– Uwzględnienie w programie wychowawczo‑dydaktycznym tematów związanych z książką – rozwijanie postawy czytelniczej już w grupie przedszkolnej. 

 

Podsumowanie 

Książka w przedszkolu nie jest tylko dodatkiem – jest fundamentem edukacji i wychowania. Wspiera rozwój językowy, poznawczy i społeczno‑emocjonalny dziecka, kształtuje postawę czytelniczą i buduje więź z literaturą już od wczesnych lat. Warto zatem inwestować w dobrą biblioteczkę przedszkolną, codzienne rytuały czytania oraz współpracę z rodzicami
w budowaniu silnej, pozytywnej relacji dziecka z książką.

Bibliografia

 

1.      Kromka M., Ptaśnik‑Cholewa K., Rola rodziców w rozbudzaniu postaw czytelniczych dziecka w kontekście czasu wolnego, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, 1(35), 2015, s. 73‑94.

2.      Marszałek J., Rola książki w rozwoju i wychowaniu dziecka w wieku przedszkolnym‑‑kształtowanie postaw czytelniczych, 2018.

3.      Pietras R., Rola literatury dziecięcej w wychowaniu przedszkolnym, CEN Koszalin, 2016.

4.      „Wykorzystanie literatury i czasopism dziecięcych w pracy dydaktyczno‑wychowawczej przedszkola”, [online], Profesor.pl, 2023.