• • • • Dziecko   6 – letnie,  kończące  edukację  przedszkolną  powinno  być  dobrze  przygotowane  do  nauki  czytania  i  pisania.  Aby  dziecko  mogło  z  łatwością  nabywać  te  umiejętności,  musi  osiągać  odpowiedni  poziom  i  wzrokowej  i  słuchowej,  koordynacji  wzrokowo – ruchowej  oraz  orientacji  przestrzennej.

         

        Jeśli  u  dziecka  kończącego  przedszkole  występują  zaburzenia  w  wyżej  wymienionych  obszarach,  może  ono  mieć  trudności  z  opanowaniem  umiejętności  czytania  i  pisania,  co  w  konsekwencji  może  być  przyczyną  niepowodzeń  szkolnych  oraz  idących  za  tym  dalszych  konsekwencji,  takich  jak  niska   samoocena,  brak  motywacji,  fobia  szkolna. 

         

        Wiek przedszkolny jest niezmiernie ważnym okresem w rozwoju dziecka. Cechuje się intensywnym rozwojem sprawności ruchowej, w tym manualnej. Sprawność manualna jest istotna w życiu codziennym dziecka, wiąże się z wykonywaniem czynności samoobsługowych  i   manipulacyjnych. Od  tego zależy,  jak  opanuje  ono  zdolność  pisania.  Dziecko  powinno  mieć  sprawną  rękę  by  umieć  zapisać  litery  w  liniaturze.  Bardzo  ważna  jest  też  prawidłowa  artykulacja.   Zatem  kształtowanie  gotowości  do  nauki  czytania  i  pisania  obejmuje:

        –  doskonalenie  spostrzegawczości  i  pamięci  wzrokowej  oraz  orientacji  przestrzennej;

        –  wyrabianie  wrażliwości  i  pamięci  słuchowej;

        –  rozwijanie  sprawności  manualnej  i  koordynacji  wzrokowo – ruchowej.

        Ćwiczenie tych  funkcji może odbywać się w czasie zajęć przedszkolnych, jak i w domu- podczas codziennych zabaw.

        Ćwiczenia dużej motoryki

        Ćwiczenia dużej motoryki, które przygotowują do rozwijania sprawności manualnej:

        • zabawy i ćwiczenia kształtujące orientację w schemacie ciała;
        • chodzenie wzdłuż linii narysowanej kredą na podłodze;
        • chodzenie bokiem i tyłem;
        • skakanie na dwóch i na jednej nodze, wskakiwanie do kółka, podskakiwanie;
        • zabawy z piłką (toczenie piłki po podłodze, strzelanie do bramki, podrzuty, chwyt rękami w leżeniu na podłodze, dmuchanie w parach na piłkę).

        Ćwiczenia małej motoryki

        Ćwiczenia małej motoryki, które usprawniają palce i dłoń:

        • ćwiczenia dłoni – wymachy, krążenia, uderzenia, pocierania, otwierania, zamykania;
        • zabawa w pociągi – ruch rąk naśladuje obroty kół, przy okazji można poćwiczyć artykulację;
        • zabawa w gotowanie obiadu – naśladowanie wałkowania ciasta, mieszania gęstej zupy, kręcenia kranem, ubijania piany;
        • wszelkie ćwiczenia na kartkach (łączenie kropek, kalkowanie itp.) z zachowaniem porządku od lewej do prawej.

        Ćwiczenia percepcji wzrokowej

        Ćwiczenia percepcji wzrokowej mające na celu ćwiczenie spostrzegania wzrokowego oraz analizy i syntezy wzrokowej:

        • dobieranie par obrazków;
        • odnajdowanie szczegółów na obrazkach;
        • składanie części z obrazka.

        Ćwiczenia percepcji słuchowej

        Ćwiczenia percepcji słuchowej mające na celu udoskonalanie słuchu fonemowego:

        • rozpoznawanie głosów zwierząt, instrumentów;
        • powtarzanie rytmu wystukiwanego przez inną osobę;
        • dzielenie wyrazów na sylaby;
        • słuchanie tekstów, odpowiadanie na pytania;
        • recytowanie wierszy, śpiewanie piosenek. 

        Rozbudzanie zainteresowań

        Rozbudzanie zainteresowań książką oraz wprowadzenie w świat liter:

        • wizyty w bibliotece;
        • wspólne czytanie bajek z nauczycielką oraz rodzicami;
        • wykorzystywanie czasopism dziecięcych i bajek w pracy z dziećmi (np. częste sięganie po książki nie tylko w celach relaksacyjnych, ale i edukacyjnych);
        • czytanie wraz z dziećmi książek z dużymi literami i obrazkami – dzieci uczestniczą w procesie czytania, zastępując obrazek słowem;
        • zapoznanie przedszkolaka z obrazem graficznym jego imienia oraz innych często używanych przedmiotów (np. stół, krzesło – elementy globalnego czytania);
        • dostrzeganie podobieństw i różnic w wyglądzie liter, imion kolegów.

        INFORMACJE  DLA  RODZICÓW

        1. Litera jest znakiem graficznym, a głoska jej odpowiednikiem słuchowym. Litery widzimy i piszemy, głoski słyszymy i wymawiamy (liter w wyrazie może być więcej niż głosek, np.: sz, cz, dz).
        2. Spółgłoski należy wymawiać w miarę możliwości bez przygłosu w postaci „y” który w późniejszym okresie może utrudniać dziecku naukę czytania.
        3. Przy wyodrębnianiu pierwszej i ostatniej głoski w wyrazie najlepiej jest zaczynać od wyrazów rozpoczynających i kończących się samogłoskami.
        4. Stopień trudności materiału językowego do analizy i syntezy głoskowej i sylabowej

        • jednosylabowe wyrazy 2-głoskowe typu ul,
        • jednosylabowe wyrazy 3-głoskowe typu las,
        • dwusylabowe wyrazy 4-głoskowe typu wo-da,
        • dwusylabowe wyrazy 3-głoskowe typu o-sa
        • jednosylabowe wyrazy 4- lub 5-głoskowe typu wilk, kret, sklep,
        • dwusylabowe wyrazy 5-głoskowe typu bra-ma, pa-lec,
        • dwusylabowe wyrazy 5-głoskowe typu lal-ka,
        • trzysylabowe wyrazy 6-głoskowe typu to-po-la

                    Zaproponowane  ćwiczenia  przynoszą  efekty  wówczas,  kiedy  będą  dla  dziecka  formą  zabawy. Pamiętajmy, aby  nie  przemęczać  dziecka  zbyt  dużą  ilości zabaw  i  ćwiczeń  w  ciągu  dnia,  aby  go  nie  zniechęcić.  Nie  zapominajmy  również,  że  dziecko wszelkie  formy  aktywności  podejmuje  chętniej,  jeśli  wykonuje  je   wspólnie  z  rodzicami,  dla  rodzica  natomiast  może  być  to  wspaniała  forma  spędzania  czasu  ze  swoim  dzieckiem.

        Opracowała:  Justyna  Gawron

Metody nauczania stosowane w przedszkolu

          Wiek przedszkolny to okres w którym kształtuje się charakter dzieci, ich świadomość otaczających zjawisk, tworzą się kontakty i więzi z innymi ludźmi oraz przede wszystkim dzieci „konstruują swoje ja”. Przeżywają również wzmożoną  aktywność. Wiadomym jest, że każde z nich przychodzi na świat wszechstronnie uzdolnione, z możliwością rozwoju we wszystkich sferach życia, potencjalną inteligencją oraz ogromnym predyspozycjami społecznymi. Rodzice, pierwsi prawni opiekunowie oraz nauczyciele powinni stwarzać swoim pociechom warunki do prawidłowego rozwoju oraz zaspokojenia potrzeb. Wpierając najmłodszych, pomagając im rozwijać zdolności i umiejętności wzbogacamy ich poczucie własnego „ja” oraz indywidualność każdego z nich. Pierwszymi próbami nauki, z którymi dzieci spotykają się prócz rodzinnego domu jest przedszkole. To tutaj edukacja ich ma największe znaczenie dla ich rozwoju. W literaturze spotykamy różne metody nauczania stosowane w przedszkolu. Jednak do najbardziej popularnych, zaliczamy:

• Metodę czynną- opartą na bezpośrednim działaniu dzieci. Istotną jej częścią jest metodą samodzielnych doświadczeń tj. stwarzanie warunków do samodzielnej zabawy, ułatwianie nawiązywania kontaktów koleżeńskich z innymi przedszkolakami oraz najbliższym otoczeniem, przyrodą oraz sztuka z własnej inicjatywy. Metoda ta kierowana jest przez aktywność- wszelkiego typu sugestie, zachęty ze strony n-la są wskazane. Dodatkowo mieści się w niej metoda zadań- polegająca na inspirowaniu najmłodszych do odkrywania nowych zjawisk, przyswajania i stosowania określonych umiejętności. Kolejna mieszcząca się w tym miejscu to metoda ćwiczeń polegająca na powtarzaniu czynności w celu ich rozwoju, utrwalania wiadomości a także postaw i sprawności fizycznej.
• Metodę słowną- wykorzystywana jest podczas różnego typu słuchowiskach, słuchaniu różnego typu utworów literackich. Zalicza się do niej wszelkiego rodzaju opowiadania, rozmowy, zagadki, naukę wierszy, piosenek oraz wszystkie inne metody żywego słowa.
• Metodę oglądową- oparta na obserwacji lub pokazie. Najczęściej uwidacznia się ona na spacerach, wycieczkach a także podczas oglądania różnego typu ilustracji. Zalicza się do niej też: przykład n-la-jako wzór do naśladowania, udostępnione dzieła sztuki, utwory muzyczne, literackie czy innego typu dzieła graficzne, czy te dotyczące sztuki muzycznej, plastycznej czy teatralnej.

          Dodatkowo można jeszcze wspomnieć o nowatorskich metodach, które służą przede wszystkim wszechstronnemu rozwojowi dziecka, rozbudzając jego aktywność twórczą oraz wiarę we własne siły i możliwości. Dzisiejsza edukacja przedszkolna kładzie nacisk na nowy styl pracy z dzieckiem. Najważniejszym jest, by między nauczycielem i przedszkolakiem stworzyć relacje partnerską, by ten pomagał dziecku w jego indywidualnym rozwoju. Wszelkie działania edukacyjne powinny być ukierunkowane na stosowanie różnorodnych metod, by indywidualna jednostka jaką jest dziecko swobodnie mogła zmierzać do zaspokajania swoich potrzeb na płaszczyźnie poznawczej, społecznej, emocjonalnej, fizycznej oraz muzycznej jednocześnie poszerzając je. Należą do nich:

• Metody twórcze:

– Carla Orffa-Orffa-w zamyśle tej metody jest, by ćwiczenia gimnastyczne rozwijać w ścisłej korelacji z kulturą rytmiczno-muzyczną oraz słowem. Oznacza to, iż wszystko co przekazane słowem, gestem, ruchem powinno być przetworzone na język muzyki. Sprzyja to rozładowaniu napięć emocjonalnych oraz bardziej terapeutycznym funkcjom jak orientowanie się w przestrzeni na podstawie umownie przyjętych oznaczeń, szybkie orientowanie się w sytuacji w grze. Głównym zadaniem tej metody jest wyzwolenie u najmłodszych tendencji do samo-ekspresji i rozwijania inwencji twórczej.

– Rudolfa Labana-polega improwizowaniu muzyki ruchem. Operuje się tu ruchem zabawowo- naśladowczym, inscenizacją, improwizacją, pantomimą, mimiką, groteską, a także ćwiczeniami muzyczno-ruchowymi przy użyciu instrumentów perkusyjnych, muzyki żywej, mechanicznej oraz zabawami rytmiczno-tanecznymi. Nie narzuca ona żadnego odgórnie nałożonego toku. Najważniejsze jest przestrzeganie: wszechstronności, stopniowania trudności oraz naprzemienności wysiłku i rozluźnienia. Metoda ruchowa ekspresji twórczej daje wyczucie własnego ciała, wyczucie przestrzeni, doskonalenia płynności ruchów oraz współdziałania z partnerem.

-W. Sherborne- tzw metoda ruchu rozwijającego. Nadrzędnym celem jest osiągnięcie spokoju , uświadomienie sobie własnej wartości oraz zrelaksowanie się a także rozwijanie wzajemnych kontaktów ci komunikowanie się poprzez ćwiczenia. Głównym celem tej metody jest posługiwanie się ruchem jako narzędziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego dziecka. Podstawowym założeniem jest rozwój przez ruch zaczynając od samoświadomości własnego ciała, świadomości przestrzeni i działania w niej, dzielenia przestrzeni z innymi oraz wreszcie nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu.

• Metodę „Dobrego startu” wg M. Bogdanowicz- inaczej jednoczesne rozwijanie funkcji językowych, spostrzeżeniowych-czucie ruchu, oraz współdziałanie między tymi funkcjami inaczej integracji percepcyjno-motorycznej. Są to funkcje leżące u podstaw nauki pisania i czytania. Usprawnienie w tym zakresie jak i kształtowanie lateralizacji i orientacji w stronach ciała są wskazane u dzieci przygotowujących się do nauki czytania i pisania oraz niezbędne u dzieci posiadających opóźnienia w tej kwestii rozwoju. Ćwiczenia prowadzą do harmonii psychoruchowej i instrumentalnej. Zajęcia takiego typu odbywają się zawsze zespołowo. Warunkiem skuteczności stosowania tej metody jest dokładne wykonywanie ćwiczeń.
• Metodę „ Dziecięcej matematyki” wg koncepcji E. Gruszczyk-Kolczyńskiej i E. Zielińskiej- najważniejsze jest podczas tej metody bezpośrednie doświadczenie przez dziecko, z którego tworzy pojęcia matematyczne oraz umiejętności. Celem tej metody jest wspieranie rozwoju umysłowego i dobre przygotowanie dzieci 6letnich do podjęcia nauki w szkole. Metoda ta ujmuje 12 kręgów tematycznych: orientacja przestrzenna, rymy, kształtowanie umiejętności liczenia oraz dodawania i odejmowania, wspomaganie rozwoju operacyjnego (zrozumienie zbiorów), rozwijanie umiejętności mierzenia długości, klasyfikacja, układania i rozwiązywanie zadań arytmetycznych, zapoznanie dzieci z wagą i ważeniem, mierzenie płynów, kształtowanie pojęć geometrycznych( szlaczki), konstruowanie gier przez dzieci, zapisywanie czynności matematycznych znakami <,>, =, +. Należy zachować zawsze powyższa kolejność.
• Metodę dramową- polega na przekazywaniu przez nauczyciela poleceń dzieciom, by te mogły dane problemy czy zagadnienia rozwiązywać poprzez wcielenie się w role. Drama umożliwia pobudzanie harmonijnego rozwoju, kształtowanie całej osobowości, dodaje wiary w siebie oraz rozwija wrażliwość i wyobraźnię.
• Metodę aktywnego słuchania muzyki Batti Strauss- polega na przybliżeniu dzieciom muzyki klasycznej. Dzieci aktywnie słuchają wykonując proste czynności np. Proste ruchy taneczne, lub rytmiczne. Metoda ta stymuluje dziecko do samo-wyrażania się (w tańcu, śpiewie). Pozwala rozwijać pozytywne cechy, zdolności poznawcze, a cała osobowość kształtuje się wielostronnie.
• Pedagogikę zabawy (Klanza)-pedagogika ta włącza do nauczania metody aktywizujące, kreatywne, pobudzające wyobraźnię i emocje. Rozwija najlepsze strony charakteru. Wyklucza rywalizację. Rozwija poprzez ruch, słowo, plastykę oraz inne środki wyrazu. Wymiana myśli i odczuć pozwala na swobodną atmosferę. Sprzyja to także integrowaniu się grupy oraz większej przynależności do niej. Uczy dzieci włączania się w emocje innych, zabawy całym sobą oraz zacieśnianiu relacji  między uczestnikami. Kieruje się przeświadczeniem, iż najlepiej uczy się przez przeżywanie.

          Mimo, iż metody te są dosyć zróżnicowane, przenikają się wzajemnie. W trakcie dnia przedszkola można dostrzec kilka wymieszanych ze sobą metod. Dzieje się tak, dlatego że dzieci są bardzo zróżnicowane pod kątem rozwoju oraz sposobu przyswajania treści. Jak wspomniałam wcześniej każdy przedszkolak to indywidualna jednostka, która do prawidłowego rozwoju potrzebuje innych bodźców. Najlepszym jednak, sprawdzonym sposobem jest wdrażanie wiedzy poprzez metody aktywizujące i motywujące dziecko. Jak wiemy dzieci najlepiej uczą się poprzez zaangażowanie w dane czynności, zabawę oraz bezpośrednio, namacalnie poznając świat.

          Podsumowując, faktem jest iż wszystkie metody stosowane w przedszkolu wychodzą naprzeciw dziecięcej potrzebie poznawania oraz doświadczania otaczającego świata. Budują one więzi pomiędzy dziećmi, pozwalają im radośnie tworzyć, bawić się a także rozwijać się ruchowo. Najważniejszą jednak kwestią jest, iż metody wymienione przeze mnie powyżej dają każdemu dziecku poczucie bycia częścią grupy przedszkolnej- istotną częścią grupy przedszkolnej. 

         Bibliografia:

Bogdanowicz M, Metoda dobrego startu, Warszawa 1989

Czarnecka E, Metoda Weroniki Sherborne w pracy przedszkola [w] Wychowanie w przedszkolu nr 9, 1994

Drogosz E, Jeszcze raz o metodzie Orffa [w] Wychowanie w przedszkolu nr 6, 1998

Klim-Klimaszewska A, Pedagogika przedszkolna. Nowa podstawa programowa, wyd. Erica, Warszawa 2012